Αντί της παρόδου στην Ι. ΕΝ ΑΥΛΙΔΙ

Η 'Άρτεμις

(Γιάννη Ρίτσου - 1969)

'Ήταν τύπος αντικοινωνικός (είχε ελάχιστους φίλους), εσωστρεφής, μελαγχολικός και δυσπρόσιτος. 

Με την πολιτική δεν ασχολήθηκε όπως οι άλλοι τραγικοί αλλά τη δική του θέση, γνώμη και θεωρία τις παρουσίαζε μέσα από τα έργα του κρίνοντας την άκρατη οχλοκρατία αλλά και κατακρίνοντας με σφοδρότητα τους δημαγωγούς.

Ο Ευριπίδης με τις τραγωδίες του προβληματίζει τους πάντες ακόμη και σήμερα. Η τραγωδία του Ελένη παρουσιάζει στοιχεία πρωτοφανή για την εποχή εκείνη καθώς ο Ευριπίδης δίνει λόγο σε ρόλους ως τότε «βουβούς», όπως στο ρόλο του δούλου. Αρκετές φορές μέσα από τα έργα του αμφισβητεί τα πάντα, ακόμη και την ύπαρξη των θεών, χωρίς ωστόσο να είναι άθεος.

Ο ιδιωτικός βίος του, δεν ήταν ευτυχής. Την πρώτη του γυναίκα την Χοιρίνη την απέπεμψε για ακολασία. Η δεύτερη η Μελιτώ, υπήρξε πιο ακόλαστη απ' τη πρώτη και τον εγκατέλειψε. Από την πρώτη απέκτησε τρεις γιους τον Μνησαρχίδη, έμπορο, τον Μνησίλοχο ηθοποιό, και τον Ευριπίδη τον νεότερο, που δίδαξε (ανέβασε και παίχθηκαν) δράματα του πατέρα του μετά τον θάνατό του. Αναφέρεται και τέταρτος γιος, ο Ξενοφώντας, που σκοτώθηκε το 428 π.Χ., τη χρονιά που ο Ευριπίδης κέρδιζε διάκριση για τον Ιππόλυτο.

Το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του το πέρασε στην Αθήνα αλλά τα τελευταία χρόνια, τα έζησε στη Μακεδονία, προσκεκλημένος στην βασιλική αυλή της Πέλλας από τον ίδιο τον φιλόμουσο βασιλιά Αρχέλαο που συνήθιζε να συγκεντρώνει μεγάλους καλλιτέχνες και να στηρίζει τη δραστηριότητά τους.

Στη Μακεδονία βρήκε και πρόωρο θάνατο. Σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία υπέκυψε στα τραύματα που του προκάλεσαν άγρια σκυλιά. Ετάφη με βασιλικές τιμές. Ο Αρχέλαος πένθησε, και του ανήγειρε μεγαλοπρεπή τάφο που αργότερα αναφέρεται πως έγινε τόπος προσκυνήματος των θαυμαστών του. Διασώθηκε το επίγραμμα που χαράχθηκε στον τάφο του Ευριπίδη.

Κενοτάφιο ανεγέρθηκε στη μνήμη Ευριπίδη στην Πέλλα.

Οι Αθηναίοι, όταν έμαθαν το θάνατό του πένθησαν.
Ο δε Σοφοκλής παρουσιάσθηκε με μαύρο χιτώνα και εισήγαγε αστεφάνωτους λόγω του θανάτου του Ευριπίδη τους υποκριτές και τον χορό κατά την είσοδό τους στο θέατρο. Μετά την άρνηση του Μακεδόνα βασιλιά να τους παραδώσει τα οστά του Ευριπίδη, εκείνοι ανήγειραν μέγα κενοτάφιο στον δρόμο που πήγαινε προς Πειραιά, με το εξής επίγραμμα του Θουκυδίδη:

"Μνήμα όλη η Ελλάδα για τον Ευριπίδη, κι ας είναι τα κόκκαλά του στην Μακεδονία, αφού αυτή δέχτηκε το τέλος της ζωή του, πατρίδα του είναι η Αθήνα, η Ελλάδα της Ελλάδας."

Κατόπιν οι Αθηναίοι με πρόταση του ρήτορα Λυκούργου έστησαν χάλκινο ανδριάντα του ποιητή στο θέατρο του Διονύσου. Κατά τον βιογράφο ο τραγικός ποιητής φαίνονταν σκυθρωπός, αυστηρός και αγέλαστος, εικόνα ποιητή θεόπνευστου.